Van zorg naar verantwoordelijkheid: de ontwikkeling van de bijzondere zorgplicht van professionele marktpartijen in Nederland
De bijzondere zorgplicht van particuliere ondernemingen heeft zich in het Nederlands recht ontwikkeld als antwoord op een fundamenteel spanningsveld tussen professionele (lees ook: gespecialiseerde) marktpartijen en de personen die van hun diensten afhankelijk zijn. In een samenleving waarin ondernemingen steeds complexere producten en diensten aanbieden, blijkt de algemene zorgvuldigheidsnorm uit het aansprakelijkheidsrecht niet altijd voldoende bescherming te bieden. Met name in situaties waarin ondernemingen beschikken over specialistische kennis, een informatievoorsprong hebben of een belangrijke maatschappelijke functie vervullen, is in de rechtspraak in het arrest Rabobank/Everaars (ECLI:NL:HR:1997:ZC2376) een verzwaarde verantwoordelijkheid ontstaan onder het mom van een ‘bijzondere zorgplicht’. Deze verzwaarde verantwoordelijkheid is nooit gecodificeerd, daarentegen kan zij wel worden afgeleid uit verschillende rechtsbronnen. Zo ligt de grondslag deels in algemene civielrechtelijke normen, zoals de onrechtmatige-daadsnorm van art. 6:162 BW en de aanvullende werking van redelijkheid en billijkheid uit art. 6:248 BW.