Rubrieken

Adoptie in Nederland zit in een fase waarin iets wat lang vanzelfsprekend leek, ineens weer onderwerp van discussie is geworden. Decennialang werd adoptie vooral gezien als een praktische én hoopvolle oplossing voor kinderloosheid: een manier om gezinnen compleet te maken wanneer dat op andere wijze niet lukte. Het idee was relatief helder en maatschappelijk breed gedragen: een kind dat elders geen stabiele toekomst had, kon via adoptie een nieuw begin krijgen. Maar dat vanzelfsprekende beeld is de afgelopen jaren gaan schuiven. In plaats van een logische eindoplossing voor een probleem, wordt adoptie steeds vaker gezien als iets wat je eigenlijk alleen nog begrijpt als je er ook de schaduwkanten van meeneemt. Niet alleen de wens van volwassenen om ouder te worden staat centraal, maar vooral de vraag wat het betekent voor het kind zelf: het verbreken van banden, het opgroeien met een onbekende afkomst en het soms levenslange zoeken naar waar je vandaan komt. Steeds vaker blijkt daarbij dat adoptie een keerzijde heeft die lang onderbelicht is gebleven. Het is tegen die achtergrond dat de Nederlandse overheid heeft besloten om interlandelijke adoptie geleidelijk af te bouwen. Niet omdat het idee van adoptie is verdwenen, maar omdat het vertrouwen in het systeem erachter is veranderd. In dit artikel wordt uiteengezet hoe adoptie zich juridisch ontwikkelde van een vrijwel vanzelfsprekend middel van gezinsvorming tot een systeem dat inmiddels fundamenteel ter discussie staat.

Sinds 1 juni 2004 is de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting in werking getreden. Deze wet bepaalt dat het gebruik van zaad- en eicellen van anonieme donoren in Nederland niet meer wordt toegestaan, de anonimiteit verdwijnt volledig. Sinds 2004 hebben donorkinderen de mogelijkheid om identificerende gegevens van hun donor op te vragen via de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting. De opkomst van commerciële DNA-databanken maakt het mogelijk om buiten het wettelijke kader om biologische verwanten op te sporen. Hierdoor komt de zorgvuldig geconstrueerde balans tussen het recht op identiteit en de privacy van de donor onder druk te staan.

In de praktijk gaan partners vaak samenwonen zonder hierover afspraken te maken en deze formeel vast te leggen. Aanvankelijk gaan zij uit van vertrouwen en een gezamenlijke toekomst, waarbij kosten zoals huur en boodschappen gedeeld worden. Wanneer de relatie eindigt, kan het ontbreken van formele afspraken leiden tot financiële onzekerheid en discussies over de verdeling van bezittingen en kosten. Dit geldt vooral voor ongehuwde partners, omdat hierover weinig is vastgelegd in de wet. De vraag is dan in hoeverre het recht hiervoor een regeling biedt.

Drie ouders die samen een kind opvoeden, een draagmoeder in het buitenland, een transgender ouder die juridisch niet als ouder wordt erkend; het zijn geen uitzonderingen meer, maar maatschappelijke realiteiten. Toch past het Nederlandse familierecht deze gezinnen nog altijd in een juridisch tweepersonenbeeld. De wet is geschreven voor een gezin dat allang niet meer de norm is. Wanneer de wet achterloopt op de samenleving, ontstaat een spanningsveld. Want wie vult de kloof tussen sociale werkelijkheid en wettelijke regeling? De wetgever, die vaak traag en politiek gebonden opereert? Of de rechter, die in concrete zaken geconfronteerd wordt met gezinnen die nú rechtsbescherming nodig hebben? In het familierecht wordt die vraag steeds urgenter. Hoever mag de rechter gaan in het “meebewegen” met maatschappelijke ontwikkelingen? En wanneer wordt interpretatie feitelijk modernisering? In dat spanningsveld tussen realiteit, rechtsvorming en constitutionele grenzen ligt de kern van dit artikel.

Een harde klop op de deur in de vroege ochtend. Twee agenten staan op de stoep en vragen of ze “even binnen mogen kijken”. Twee politieagenten staan op de stoep en willen “even binnen kijken”. Voor veel mensen voelt dat als een situatie waarin weigeren nauwelijks mogelijk is. Toch is het huis traditioneel een van de sterkst beschermde plekken in het recht. De woning geldt als een private ruimte waar de overheid niet zomaar mag binnendringen. De vraag is dan ook: hoe sterk is dat huisrecht in de praktijk nog?

Een video waarin een politicus ogenschijnlijk een omstreden uitspraak doet. Een naaktfoto die levensecht lijkt, maar volledig door artificiële intelligentie is gegenereerd. Of een overleden acteur die dankzij technologie opnieuw schittert in een reclamecampagne. Wat enkele jaren geleden nog sciencefiction leek, is inmiddels realiteit: deepfakes. Deepfakes zijn door kunstmatige intelligentie gegenereerde of gemanipuleerde beelden, video’s of audiofragmenten die het recht confronteren met fundamentele vragen over identiteit, reputatie en zeggenschap over het eigen gezicht en stemgeluid. Binnen het thema Media & Recht rijst de vraag: biedt het huidige juridische karakter voldoende bescherming tegen digitale persoonsvervalsing?

Iedereen post tegenwoordig wel eens een foto op Instagram of deelt een mening op X. Wat veel mensen echter niet weten, is dat deze berichten vaak worden gecontroleerd door algoritmes. Een algoritme is een set van regels en instructies die door een computer worden uitgevoerd om gegevens te analyseren en beslissingen te nemen. Hoewel deze algoritmes bedoeld zijn om processen te vereenvoudigen en te ordenen, brengen ze ook nadelen met zich mee. Algoritmes kunnen namelijk van invloed zijn op onze mensenrechten, met name op de vrijheid van meningsuiting. Maar in hoeverre vormen de algoritmes van sociale media een beperking op de vrijheid van meningsuiting zoals beschermd in artikel 7 van de Grondwet?

Een verdachte die zwijgt, zegt toch heel veel. Niet in de rechtszaal, maar in de media. Krantenkoppen suggereren dat ‘wie niets zegt, iets te verbergen heeft’, talkshows speculeren over motieven en sociale media vullen het stilzwijgen moeiteloos in. Hoewel het zwijgrecht een van de fundamenten van het strafproces vormt, lijkt het in de samenleving steeds minder vanzelfsprekend. De vraag dringt zich op: bestaat het zwijgrecht nog wel buiten de rechtszaal?

Vandaag de dag zijn sociale media-platforms essentiële onderdelen van het publieke debat. Jongeren zijn vandaag de dag vaak sterk afhankelijk van platforms zoals Instagram en TikTok om op de hoogte te blijven van ontwikkelingen in de wereld. Ook belangrijke maatschappelijke discussies vinden in toenemende mate online plaats. Private social media platforms zoals X en Facebook konden lange tijd ongemoeid invloed uitoefenen op dit publieke debat door bepaalde meningen zichtbaar te maken of juist te verwijderen, moderatie vond namelijk enkel plaats op basis van de gebruikersvoorwaarden van de platforms zelf. Deze zuiver private benadering van moderatie staat echter onder druk, nu overheden in toenemende mate wetgeving doorvoeren om platforms te verplichten tot verwijdering van bepaalde content. Hiermee verschuift deze moderatie van privaat naar publiekrechtelijk van aard. Daarnaast ontstaat de vraag of en in hoeverre de overheid een privaat platform mag dwingen tot verwijdering van bepaalde berichten zonder de vrijheid van meningsuiting te schenden, en wat de rol van de rechter in deze afweging is.

De afgelopen jaren is binnen het Nederlands kiesstelsel een duidelijke verschuiving zichtbaar in het stemgedrag van jongeren. Waar eerdere generaties voornamelijk stemden vanuit ideologische overtuigingen en partijtrouw, kiezen jongeren steeds vaker voor strategisch stemmen. Deze ontwikkeling wordt in sterke mate beïnvloed door publieke zetelpeilingen en de manier waarop politieke informatie via (sociale) media wordt verspreid. Wetenschappelijk en empirische literatuur over jongeren in Nederland toont aan dat veel jonge mensen hun politieke betrokkenheid sterk verschillen van oudere generaties. Juridisch gezien roept deze trend fundamentele vragen op over het stemrecht, de invloed van peilingen op het democratisch proces en de rol van jongeren binnen de representatieve democratie. Deze verschuiving raakt namelijk aan de kernwaarden van het kiesrecht, met name vrijheid, zuiverheid en ongehinderde uitoefening van de stem, waardoor de vraag ontstaat in hoeverre strategisch stemmen door externe prikkels het democratisch proces beïnvloedt. In dit artikel wordt nader onderzocht welke juridische spanningen hierdoor ontstaan en welke waarborgen het huidige systeem biedt.

Het demonstratierecht is een van de fundamentele rechten binnen onze rechtsstaat. De laatste jaren is het aantal demonstraties op universiteitscampussen in Nederland dan ook fors toegenomen. Ook op de Radboud Universiteit is dit zichtbaar. Zo riepen studenten en medewerkers de Radboud Universiteit op om hun verantwoordelijkheid te nemen en samenwerking met bijvoorbeeld Israëlische universiteiten te verbreken. Dit leidde tot vele ongeregeldheden, zoals tentenkampen, vernielingen, bezettingen van gebouwen en verstoringen van lezingen. In dit artikel staat daarom de vraag centraal: hoe ver reikt het demonstratierecht op universiteiten, en welke bevoegdheden hebben zowel de overheid als de universiteit zelf om het demonstratierecht te reguleren? Allereerst zal worden uitgelegd waarom het moeilijk is om op universiteiten het demonstratierecht te beperken. Vervolgens zal worden ingegaan hoe een universiteit zelf het demonstratierecht enigszins kan reguleren.

De Nederlandse rechtsstaat wordt vaak beschouwd als een stabiel en betrouwbaar stelsel. Burgers mogen verwachten dat de overheid zich aan het recht houdt, dat rechters onafhankelijk oordelen en dat grondrechten effectief worden beschermd. Toch blijkt deze vanzelfsprekendheid minder stevig dan zij lijkt. De afgelopen jaren zijn diverse signalen afgegeven over toenemende politieke druk, dalend institutioneel vertrouwen en agressie richting ambtsdragers. Ook groeiende georganiseerde criminaliteit en restricties op democratische vrijheden, zoals het demonstratierecht, baren zorgen. Deze ontwikkelingen tonen aan dat de rechtsstaat niet alleen rust op formele normen en instituties, maar evenzeer op maatschappelijke omstandigheden, politieke cultuur en verantwoord gedrag binnen de staatsmachten.

Artikel 23 van de Grondwet houdt kort gezegd in dat het geven van onderwijs vrij is, maar dat de overheid wel toezicht houdt op het onderwijs. De overheid moet daarbij rekening blijven houden met de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. Wat nu als homoseksuele kinderen worden afgewezen van reformatorisch onderwijs? Is dit dan in strijd met het gelijkheidsbeginsel van artikel 1 van de Grondwet? Moet de overheid dan ingrijpen? Het inherente spanningsveld tussen de twee fundamentele rechten, van gelijkheid en van vrijheid van onderwijs, is duidelijk zichtbaar in het bijzonder religieus onderwijs. Volgens politicus Henri Bontenbal zal die spanning blijven bestaan en moeten we de botsing tussen die twee artikelen voor lief nemen.[1] In dit artikel wordt onderzocht wat er eigenlijk staat in de Grondwetsartikelen en daarna wat Bontenbal daarover nu precies zei in Nieuwsuur.

De verkiezingen liggen inmiddels een maand achter ons, maar een nieuw kabinet lijkt verder weg dan ooit. De Tweede Kamer is versplinterd en het politieke speelveld volledig door elkaar geschud. Partijen uit kabinet Schoof I verloren gezamenlijk 33 zetels, terwijl het CDA en D66 fors winst boekten, respectievelijk 14 en 17 zetels.[1] De VVD weigert in een coalitie te stappen met GL/PvdA[2], D66 ziet een kabinet met JA21 “niet snel gebeuren”[3] en vrijwel alle partijen sluiten de PVV uit, die ondanks verliezen nog steeds gedeeld de meeste zetels heeft. Het vormen van een meerderheidscoalitie lijkt een onmogelijke puzzel, waardoor de droom van partijleiders om met kerst op het bordes te staan steeds minder haalbaar wordt. De grote vraag is: hoe nu verder?

Shayan startte bij EIFFEL op aanbeveling van een oud-klasgenoot bij EIFFEL en heeft inmiddels leidinggegeven aan grote en complexe projecten. Hij neemt je in sneltreinvaart mee in zijn reis bij EIFFEL.

Toen in 2020 het coronavirus uitbrak, veranderde het dagelijks leven abrupt. Als middelbare scholier zat ik plots thuis, met mijn laptop op schoot, lessen te volgen vanaf de bank. Scholen gingen dicht, van andere mensen moest ik anderhalve meter afstand houden en mijn bijbaantje kwam stil te liggen. Inmiddels zijn we een paar jaar verder en studeer ik Rechtsgeleerdheid. Vanuit dat nieuwe perspectief vraag ik me af: wat heeft deze ingrijpende periode betekend voor de juridische wereld? Een sector die sterk leunde op fysieke aanwezigheid, die zich moest aanpassen aan thuiswerken.

De woningnood voor studenten in Nederland is dringender dan ooit.[1] Een studentenkamer kost tegenwoordig bijna net zoveel als een klein vliegtuig, de wachttijden bij woningcorporaties zijn ontzettend lang en tijdens hospiteeravonden neem je het op tegen een halve collegezaal aan medestudenten. Velen houden vol en vinden na een tijdje een plek in een studentenkamer. Anderen nemen het heft in eigen handen. Ze wachten niet langer en beginnen met kraken.

Afgelopen maand is de fysieke carrièrespecial van het Bulletineke Justitia uitgebracht. De redactie en eindredactie hebben ook dit jaar hard gewerkt om wederom een prachtige editie neer te zetten en wij kunnen met trots zeggen dat dit ook zeker is gelukt. Er zijn artikelen geschreven over de carrièregerichte evenementen van de JFV Nijmegen, relevante juridische vaardigheden en er zijn diverse personen geïnterviewd. Op deze manier trachten wij als Juridische Faculteitsvereniging Nijmegen de mogelijkheden betreffende het carrièrepad voor de Nijmeegse rechtenstudent te schetsen en een aantal opties uit te lichten. Wij willen Birgit Timmerman, Boris Martens, Damian van Noort, Imke Beurgens, Kato Dekkers, Pien van der Zanden en Step Smeets vanuit de redactie bedanken voor hun inzet voor het schrijven van de artikelen. Verder zouden wij graag Jenthe Tromp, Laurens Schut, Lieve Aalberts, Marieke van Heukelum, Murad Baker en Niels Burghoorn als eindredactie bedanken voor het corrigeren en perfectioneren van de stukken. In het bijzonder gaat onze dank uit naar Jaan van Wijk voor zijn rol als eindredacteur van de gehele carrièrespecial, welke hij uitstekend heeft vervuld. Tot slot willen wij alle andere personen en adverteerders bedanken die hebben meegeholpen om van deze carrièrespecial wederom een succes te maken.

et begrip contractvrijheid is een belangrijk uitgangspunt in verschillende rechtssystemen. Contractvrijheid brengt mee dat het men vrij staat om te kiezen óf ze een overeenkomst willen sluiten, en zo ja, met welke partij, met welke inhoud en in welke vorm ze de overeenkomst willen sluiten.[1] Contractvrijheid is in Nederland en het Verenigd Koninkrijk een belangrijk beginsel dat ten grondslag ligt aan het verbintenissenrecht van beide rechtssystemen. In beide rechtssystemen kent de contractvrijheid beperkingen. Daarnaast bestaan er verschillende benaderingen in beide rechtssystemen met betrekking tot de toepassing van contractvrijheid. De verschillen kunnen van belang zijn wanneer bijvoorbeeld een (rechts)persoon in Nederland een contract wil sluiten met een partij in het Verenigd Koninkrijk.\

Weinig juridische thema’s ontlokken zulke felle emoties, en zulke fundamentele rechtsvragen, als abortus. Het gaat niet alleen over zwangerschap of medische keuzes. Het gaat over autonomie, staatsmachten over de vraag wie het laatste woord heeft over het lichaam van een vrouw: zijzelf, de dokter, het parlement of de rechter? In Nederland is abortus gereguleerd als vorm van zorg wettelijk toegestaan, onder voorwaarden en ingebed in het medische systeem. In de Verenigde Staten is het tegenovergestelde realiteit: sinds 2022 bestaat er geen federaal recht op abortus meer en bepalen individuele staten of vrouwen toegang krijgen tot die zorg. In sommige staten is abortus inmiddels volledig verboden, zelfs na verkrachting of incest. Hoe kan het dat twee democratische rechtsstaten met gedeelde westerse waarden zó verschillend omgaan met zo’n fundamenteel recht?

Op 9 april 2024 schreef het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) geschiedenis. Voor het eerst oordeelde het Hof dat een staat, in het betreffende geval Zwitserland, zijn mensenrechtenverplichtingen heeft geschonden door onvoldoende op te treden tegen klimaatverandering. De zaak werd aangespannen door een groep oudere vrouwen, de KlimaSeniorinnen, die naar eigen zeggen vreesden voor hun gezondheid door toenemende hittegolven. De klimaatzaak van deze Zwitserse vrouwen roept sterke parallellen op met een eerdere baanbrekende uitspraak van de Nederlandse Hoge Raad in de Urgenda-zaak uit 2019. Wat zeggen deze zaken nu eigenlijk over de rol van rechters in de klimaatdiscussie? 

Privacy is een fundamenteel recht dat wereldwijd steeds meer aandacht krijgt, vooral in het digitale tijdperk, waar persoonlijke gegevens constant verzameld en gedeeld worden. Het beschermen van de privacy van individuen is daarom een belangrijk onderwerp binnen de wetgeving van veel landen. Wat opvalt is dat er grote verschillen zijn tussen de privacywetgeving in de Verenigde Staten (hierna: VS) en de Europese Unie (hierna: EU). Waar de EU bekend staat om strikte en omvattende regelgeving, heeft de VS een meer gefragmenteerde benadering, waarbij privacy vaak wordt benaderd via sectorale wetgeving en individuele staatswetten. Dit verschil in wetgeving weerspiegelt niet alleen uiteenlopende juridische systemen, maar ook uiteenlopende waarden en benaderingen van de bescherming van individuele rechten. Maar wat zijn precies de belangrijkste verschillen tussen de privacywetgeving in de Verenigde Staten en de Europese Unie?  

Een juridisch thema dat in Nederland actueel blijft: de onderwijsfinanciering. Maar is Nederland de enige lidstaat die met deze problemen kampt? Hebben andere lidstaten binnen Europa ook last van het juridisch en maatschappelijk debat waar hier continu mee geworsteld wordt? De financiering van onderwijs verschilt aanzienlijk per land en wordt bepaald door nationale wetgeving, economische omstandigheden en politieke beslissingen waarover de meningen sterk kunnen verschillen. Door de bezuinigingsmaatregelen in het hoger onderwijs moeten docenten en studenten noodgedwongen nauw samenwerken om de kwaliteit van het onderwijs te kunnen garanderen. Het lijkt erop dat Nederland nog geen duidelijke kernwaarden heeft vastgesteld op het gebied van onderwijsfinanciering. In contrast hiermee beschouwen Scandinavische landen gratis onderwijs als een essentieel onderdeel van hun systeem en heeft Duitsland het collegegeld grotendeels afgeschaft. Wat weerhoudt Nederland ervan om duidelijke kernwaarden voor het onderwijssysteem te bepalen? En hoe kunnen buitenlandse onderwijssystemen bijdragen aan de toekomst van het Nederlandse onderwijs?

Zelfverdediging omvat het recht dat individuen hebben om zichzelf te beschermen tegen fysieke aanvallen. In veel gevallen is het logisch dat iemand zich moet kunnen verdedigen als zijn of haar veiligheid op het spel staat. Toch is het niet altijd zo eenvoudig. Wanneer verandert zelfverdediging van een recht naar een misdaad? Dit is een vraag die in de praktijk steeds vaker ter discussie wordt gesteld. De wetgeving rondom zelfverdediging verschilt per land, maar over het algemeen geldt dat de reactie op een aanval ‘’proportioneel en noodzakelijk’’ moet zijn. Maar wat als de reactie buitensporig is? Of wat als iemand niet meer daadwerkelijk in gevaar is, maar toch geweld gebruikt? In dit artikel onderzoeken we de omstandigheden waarin zelfverdediging kan uitmonden in een misdaad, en hoe het recht deze grens bepaalt. Ook kijken we naar de juridische en ethische grenzen van geweld uit zelfverdediging. 

De moord op José en Kitty Menendez Op 20 augustus 1989 werden José en Kitty Menendez doodgeschoten in hun huis in Beverly Hills. Hun zoons Lyle en Erik belden in paniek het alarmnummer 911 en meldden dat hun ouders waren vermoord. José werd dood aangetroffen op de bank in de woonkamer, terwijl Kitty op de... The post De Menendez-zaak: van levenslang naar hoop appeared first on Bulletineke Justitia.

De laatste jaren lijkt het steeds vaker voor te komen: voetbalwedstrijden die niet alleen op het veld spannend zijn, maar ook daarbuiten escaleren. Denk hierbij aan incidenten met supporters, ongeregeldheden in stadions en zelfs rellen in de omgeving. Dit zorgt voor een steeds negatievere schaduw over de populairste sport van Nederland.[1] Het ging ooit om... The post Voetbal in Nederland: Een sport onder druk van escalatie appeared first on Bulletineke Justitia.

Wat begint als een onschuldige online interactie, kan uitmonden in een ernstig juridisch drama. Sextortion, een vorm van digitale afpersing waarbij intieme beelden worden gebruikt om slachtoffers te chanteren, neemt wereldwijd toe. Ook in Nederland laat de toename duidelijk sporen zien; in de zaak van Gianni de W., waarin honderden jongeren slachtoffer werden, werd de... The post Van chat naar rechtszaal: hoe sextortion de rechtszaal binnenkomt appeared first on Bulletineke Justitia.

Kunstmatige intelligentie vormt een sleuteltechnologie die steeds meer toepassingen vindt in uiteenlopende domeinen, zoals gezondheidszorg, financiële technologie en klimaatonderzoek. Deze technologische vooruitgang wordt echter mogelijk gemaakt door de beschikbaarheid van grote hoeveelheden data, die nodig zijn om AI-systemen te trainen, valideren en verfijnen. Tegelijkertijd roept de databehoefte van AI spanningen op met privacyregelgeving, die wereldwijd... The post De spanningen tussen privacyregelgeving en de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie appeared first on Bulletineke Justitia.

In Nederland zien we het gebruik van kunstmatige intelligentie (verder ook: ‘AI’) opkomen. Studenten gebruiken AI als hulpmiddel bij de studie en ook in de medische wereld wordt er gebruik van gemaakt. In Nederland heeft de rechterlijke macht een voorproefje gehad. Het gebeurde in Gelderland waar een kantonrechter in een civiele procedure ChatGPT als hulpbron... The post Rechter of robot: wie mag het vonnis vellen? appeared first on Bulletineke Justitia.

Toen ik het idee kreeg om ChatGPT te vragen me te helpen bij het schrijven van een artikel over AI, werd het me meteen duidelijk: kunstmatige intelligentie (AI) is niet alleen een simpel hulpmiddel, maar een ingrijpende kracht die steeds meer invloed begint te krijgen op alle aspecten van ons leven– zelfs het schrijven van... The post “Maak kennis met je nieuwe collega: AI!” appeared first on Bulletineke Justitia.