Het raadgevend referendum

Op 6 april werd het eerste raadgevende referendum gehouden over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. De bedoeling van het associatieverdrag is dat de wetten in Oekraïne in overeenstemming komen met de standaarden van de EU. Het associatieverdrag treedt pas in werking als alle 28 EU-lidstaten het verdrag bekrachtigen. Alleen Nederland heeft het verdrag (nog) niet bekrachtigd. Afgelopen woensdag heeft Nederland met een meerderheid van 61,1% tegen het verdrag gestemd. Wat betekent deze uitslag voor het associatieverdrag? En wat zijn eigenlijk de gevolgen van een raadgevend referendum?

In een raadgevend referendum kan een Nederlander stemmen of hij voor of tegen een reeds aangenomen wet of verdrag is. Het biedt zo een kans aan het volk om ook tussen verkiezingen door gehoord te worden. Een raadgevend referendum kan worden gehouden over alle wetten en verdragen op enkele uitzonderingen na. Er kan bijvoorbeeld geen referendum gehouden worden over wetten die gaan over de Grondwet, de begroting of over het Koningshuis (artikel 5 Wet raadgevend referendum). Men kan niet zomaar een referendum beginnen. De wet of het verdrag moet eerst in de Staatscourant geplaatst worden. Daarna moet binnen vier weken een verzoek worden ingediend om het raadgevend referendum op te zetten. Voordat het verzoek in behandeling wordt genomen, moeten eerst 10.000 handtekeningen verzameld worden van kiesgerechtigden. Ook moeten daarnaast nog 300.000 geldige verzoeken bij de Kiesraad binnenkomen. De referendumcommissie bepaalt vervolgens de datum en de definitieve vraagstelling.[1] Het actiecomité GeenPeil van weblog GeenStijl verzamelde samen met het Forum voor Democratie en het Burgercomité-EU 427.939 geldige handtekeningen om een raadgevend referendum op te zetten.[2]

Sinds 1 juli 2015 is de Wet raadgevend referendum ingevoerd waarbij kiesgerechtigden over nieuw aangenomen wetten en verdragen een verzoek kunnen indienen tot het houden van een raadgevend referendum. Voorheen zijn een aantal initiatieven tot stand gekomen om een raadgevend referendum in te voeren, maar uiteindelijk was het raadgevend referendum van 6 april het eerste raadgevend referendum dat ooit gehouden is in Nederland.

De uitkomst van het raadgevend referendum is niet bindend. Het referendum is ‘consultatief’. Dit betekent dat het kabinet de wet tot goedkeuring van het associatieverdrag opnieuw in overweging kan nemen als een rechtsgeldig ‘nee’ uit de stembus rolt. De uitslag van zo’n referendum is pas geldig als minstens 30 procent van alle kiesgerechtigden een stem uitbrengt. Indien de opkomst lager is of als de meerderheid ‘ja’ heeft gestemd dan kan het kabinet de Nederlandse ratificatie van het verdrag afronden en dan zal het associatieverdrag van de EU met Oekraïne definitief in werking treden.[3]

De uitslag van het referendum van 6 april is inmiddels bekend: een opkomst van 32,2% waarvan 61,1 % tegen het verdrag stemde. Het referendum is geldig verklaard en de meerderheid van de stemmers heeft tegen gestemd. Het kabinet heeft nu dus vijf opties: Zij kan het akkoord over het associatieverdrag in stand laten door de uitslag naast zich neer te leggen, aangezien het referendum enkel raadgevend is. Hierdoor zal Rutte wel veel tegenstand krijgen van de voorvechters van de directe democratie. Het kabinet kan ook beslissen om een eenzijdige verklaring af te leggen. De bezwaren van de Nederlandse bevolking worden hier in een apart bestand opgenomen in het verdrag. Volgens hoogleraar Internationaal en Europees recht mr. H.C.F.J.A. de Waele is de eenzijdige verklaring een diplomatiek lastige oplossing, maar juridisch zeker haalbaar. Een derde optie is het aanvragen van een aanvullend protocol in de Raad van Ministers van de EU, zodat Nederland een uitzonderingspositie krijgt. Nederland kan dan aangeven dat ze veranderingen willen zien in bepaalde kwesties die spelen in Oekraïne. Nederland heeft daarvoor wel instemming nodig van de andere EU- lidstaten, maar niet van Oekraïne zelf. Als vierde optie kan Nederland eisen dat er veranderingen moeten worden doorgevoerd in het verdrag wil het akkoord doorgaan. Deze veranderingen kunnen alleen worden toegepast indien alle lidstaten en Oekraïne akkoord gaan. Als laatste optie kan het kabinet tegen het associatieverdrag stemmen. Hierbij zou Nederland als enige land in de EU tegenstemmen.[4] Wat Nederland beslist is dus cruciaal voor de inwerkingtreding van het associatieverdrag. Op dit moment staat nog steeds niet vast hoe het kabinet zal gaan reageren op de uitslag van het referendum. Wordt vervolgd..

[1]  https://www.kiesraad.nl/artikel/raadgevend-referendum
[2] http://www.elsevier.nl/buitenland/achtergrond/2016/04/dit-is-alles-wat-u-moet-weten-over-referendum-289559/
[3] http://www.nrc.nl/nieuws/2016/04/05/alles-wat-je-moet-weten-over-het-oekraine-referendum
[4] http://www.elsevier.nl/nederland/achtergrond/2016/04/292009-292009/; http://euforum.nl/ja-of-nee-de-gevolgen

Reageer op dit bericht

Recente artikelen

Recente reactie

Door: Benni de Jong

Dit is een helder en verduidelijkend artikel!Al roept Vladimir Poetin ook bij mij enige wrevel en gruwel op, voor het voortbestaan van een land als Rusland is hij mijns inziens onmisbaar, al laat zijn politieke uitvoering zeer te wensen over. Zijn voorgangers waren zéker niet het antwoord op deze post-communistische (groot?)macht! Gorbatsjov was té voortvarend in zijn progressieve beleid, terwijl de vrouwen betastende, immer dronken Jeltsin er een puinhoop van maakte. In de jaren negentig was Rusland dan ook een broednest van criminelen, die vrijwel ongehinderd hun gang konden gaan : het tekende de geboorte van de Russische mafia, die, inmiddels naar het Westen doorverhuisd, onuitroeibaar blijkt te zijn! Poetin, tenslotte, "het gesorg dat alles wir reg gekom het"... welnu, veel dan toch.Volgens mij wordt het weer tijd voor het herstel van de post-tweedewereldoorlogse Sovjet-Unie (of het eerdere tsaristische Russische Rijk), qua grondgebied en mensenmassa dan, om een voorlopig tegenwicht te kunnen bieden aan opkomende grootheden als China en India, en wie weet aan welke landen in Azië en mogelijk ook in Latijns-Amerika en Afrika nog meer, voor zover die zich in de nabije toekomst zullen komen aandienen om een stuk van de machtstaart in de wereld mee te verorberen... Ook voor de rest van het noordelijk halfrond, ons leefgebied, zal dit een steun blijken te zijn.Het puntje "Nederlandse-taalgebruik" is nog wat zorgelijk bij Chantal. Echter, de schrijfster is een jongedame van 20 lentes, die zich in de loop der jaren op dat punt nog wel verder ontwikkelen zal. Haar opmerkzaamheid en historische verwijzingen laten niets aan scherpte en zorgvuldigheid te wensen over.Ga zo door, mejuffrouw Van der Welde!

Door: Carola Leenders

Mooi artikel Kyra! Trots op je!

Door: Erna Smittenberg

"Smittenberg" uiteraard ...:.)

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×