Interview kantonrechter Antoinette Weerkamp

*Dit artikel is eerder gepubliceerd in de carrièrespecial van 2015.

Wat maakt een goede rechter?

Bij het ochtendkrieken begaf ik mij naar het Paleis van Justitie te Arnhem. Voor de carrièrespecial van 2015 interviewde ik kantonrechter Antoinette Weerkamp. Zij is al 13 jaar rechter waarvan 8 jaar voor de sector kanton. Ze is nu werkzaam bij de Rechtbank Gelderland in Arnhem. Ik vroeg haar wat het werken bij de zittende magistratuur zo interessant maakt en hoe je daar terecht komt.

Je bent afgestudeerd, en dan?

Als je vroeger bij de rechterlijke macht wilde werken, probeerde je bij de RAIO (rechterlijke ambtenaar in opleiding) terecht te komen: daar kreeg je een goede praktijkopleiding van zes jaar: twee jaar bij de rechtbank – voornamelijk werk als griffier – twee jaar bij het OM en twee jaar een buitenstage. Bij zo’n buitenstage werkte je het liefst bij een advocatenkantoor, omdat het heel nuttig is om als rechter in opleiding inzicht te krijgen in de pleitstrategie van een advocaat. Deze buitenstage werd betaald door het Ministerie van Justitie. Thans bestaat de RAIO niet meer. De nieuwe opleiding is nu toegespitst op het individuele geval. Dat heeft alles te maken met bezuinigingen. Direct na je studie aan de slag bij de rechterlijke macht zit er niet meer in. Hierdoor mis je de instroom van mensen die fris van de collegebanken komen. Ik vond de mix tussen ervaren medewerkers en jonge medewerkers juist leuk, maar helaas is dat nu een stuk minder.

Hoe groot is de overstap van het studentenleven naar het werkende leven?

Die overstap is best groot. Het voordeel van het werken in een organisatie als deze –hoe bekakt dat ook klinkt– is dat je door mensen van jouw niveau omringd bent. Je hebt dezelfde interesses waardoor je gemakkelijk vriendschappen sluit onder je nieuwe collega’s. Dat is lang niet overal zo. Desondanks, wanneer je de hele week met mensen uit het hele leeftijdsspectrum om je heen zit, om vervolgens op vrijdagavond met je studievrienden de kroeg in te gaan, dan blijkt de stap van het studentenleven naar het werkende leven best groot. Als student heb je veel vrijheid en je kunt je rooster praktisch à la carte indelen. Wanneer je gaat werken moet je ineens om 9.00 uur  ’s ochtends present zijn en bovendien moet je ook nog eens dingen doen die niet altijd even leuk zijn. Als student vraag je je af of je het de moeite vindt om naar college te gaan, maar als werkende is het vijf dagen in de week heel hard werken.

Waar dien je op te letten als (startende) rechter?

Waar je als rechter altijd goed voor uit moet kijken is dat je niet de schijn van partijdigheid wekt. Je moet oppassen dat je niet direct partij kiest bij het lezen van een dossier. Na het lezen van een dossier heb je namelijk vaak al een bepaald gevoel bij een zaak. Daar moet je dus voor oppassen. Je moet als rechter altijd zo objectief mogelijk naar een zaak kijken. Ik heb op alle negen rechtbanken in Gelderland gewerkt, en overal waren de mensen waarmee ik contact had heel anders. Daar moet je als rechter mee kunnen omgaan. In Wageningen waren ze bijvoorbeeld heel christelijk. Als je dan in een strafzitting aan de mensen vroeg wat ze van de eis van de Officier van Justitie vonden zeiden er veel: ‘Ik ben fout geweest en als dit mijn straf is dan accepteer ik dat.’  In Tiel hoefde je dat absoluut niet te verwachten. In de Achterhoek zeiden ze vaak ja, maar ze bedoelden eigenlijk nee. In Harderwijk waren ze vaak wat brutaler en in Nijmegen komen heel veel mensen niet eens opdagen. Overal heb je dus een ander type mens, juist daarom moet je als rechter altijd objectief blijven.

Wat leren ze je nu niet op de universiteit?

Je doet in het werkveld vooral andere ervaring op. Hoe zitten mensen in elkaar? Hoe werkt het handelsverkeer? Hier leer je de achterliggende motieven van mensen, maar dat kunnen ze je ook niet leren op de universiteit. Dit leer je pas door ervaring in de praktijk op te doen.

Wat maakt de sector kanton zo leuk?

Het leuke aan de sector kanton is dat je heel dicht bij de mensen staat. Er staat iemand voor je neus met een verhaal waar kop noch staart aan zit. Als rechter moet je proberen structuur aan te brengen door vooral te beginnen bij het begin. Dan krijg je vaak nog verhalen waarin wordt verteld wat de buurvrouw ervan vond. Je moet uit alle brij een overzichtelijke zaak maken. Daarvoor moet je praten met de partijen en proberen een prettige sfeer op de rechtszitting te creëren. Dat is een kunst die je moet aanleren.

Heeft u een standaard aanpak voor zo’n civiele zaak?

Dit is per rechter verschillend, omdat de aanpak iets heel persoonlijks is. Ik kijk altijd wie er binnenkomt en vaak zie ik dan geen ruzie, maar een probleem. Op deze manier pak ik een zaak wat luchtiger aan. Hier een daar maak ik een grapje: als mensen dan moeten lachen heb je al een raakvlak. Je probeert een sfeer te creëren waarin beide partijen op hun gemak zijn. Ik begin meestal met het belangrijkste punt, dan heb je dat maar vast gehad. Ik heb ook collega’s die een hele lijst hebben gemaakt en deze vervolgens afwerken. Deze rechters zijn vaak vollediger, ik merk namelijk dat ik soms iets vergeet te vragen. Dat is voor mij een verbeterpuntje. Daarentegen ga ik vaak in op beweringen van de partijen wanneer ik het gevoel heb dat er meer achter zit. Dat moet je liggen.

Wat zijn kwaliteiten die je wel moet hebben, wil je werkzaam zijn bij de rechterlijke macht?

Er zijn eigenlijk een aantal kerncompetenties die ze bij de rechterlijke macht zoeken. Allereerst moet je natuurlijk over juridische kennis beschikken. Daarbij moet je taalvaardig zijn. Je moet immers nuances in wetten en stukken kunnen lezen. Ook is het vereist dat je Nederlander bent. Je moet in elk geval beschikken over een Nederlands paspoort. Als rechter dien je ook besluitvaardig te zijn en sociaal te kunnen functioneren. Jij bent uiteindelijk gewoon de baas en dat dien je ook uit te stralen. Wanneer je afwijkt van de eis van de Officier van Justitie of als je mensen in het ongelijk stelt, dan moet je als rechter altijd heel goed kunnen motiveren waarom je dat besluit hebt genomen. Streng maar rechtvaardig noem ik dat. Mijn tip: neem mensen serieus zodat ze het gevoel krijgen dat ze worden gehoord.

Denkt u niet dat jonge rechters minder serieus worden genomen dan oudere rechters?

Nee, dat hangt namelijk af van de wijze waarop je jezelf presenteert en of je goed bent voorbereid. Sommige jonge mensen stralen al autoriteit uit en blijven kalm in elke situatie. Dan is leeftijd een subjectief begrip.

Ziet u een bepaalde tendens de afgelopen jaren waarin u opmerkt dat een bepaald type zaken vaker voorkomt?

Jazeker. Het is heel duidelijk dat we in een crisis zaten, het aantal mensen dat uit hun huis dreigen te worden gezet is, is denk ik vijf keer zo groot als voor de crisis. Mensen raken hun baan kwijt, het gas en water worden niet betaald, de ziektekostenverzekering wordt niet betaald, mensen krijgen huurachterstanden en verschijnen uiteindelijk voor de rechter. Veel mensen schamen zich hiervoor en dat is ook begrijpelijk.

Hoe belangrijk is het voor studenten om te netwerken tijdens hun studie?

Het is heel nuttig om een honoursclass te volgen of naar het buitenland te gaan. Daar wordt zeker naar gekeken. Laat vooral zien dat je ook andere dingen leuk vindt. Ga bij een dispuut of vereniging, dat is later heel nuttig. Rechters wordt vaak verweten wereldvreemd te zijn, maar dat is flauwekul. Niet alleen heb je voordat je bij de rechterlijke macht kan komen werken een aantal jaar praktijkervaring opgedaan, maar door deze ervaringen kun je laten zien dat je als student ook naast je studie actief bent geweest. Hierdoor heb je een streepje voor. Ook het omgevingsbewustzijn is een goede eigenschap voor een rechter. Het is belangrijk dat je niet alleen de NRC leest en naar de publieke omroep kijkt, maar dat je ook weet wat er speelt in de wereld van RTL. Ik weet tenminste wie Kim Kardashian is en hoe ze laatst op de foto stond…

Een laatste tip?

Bezoek eens een zitting! Mensen hebben de wildste ideeën wanneer het aankomt op de gang van zaken in een rechtszaal met een jury of ‘I object!’. Het is niet zo dat er alleen maar spraakmakende zaken zijn. Het is goed om te zien dat zittingen ook best saai kunnen zijn. Je leert door het bijwonen van een zaak de routine van een zitting. Je ziet waar wel en niet op wordt ingegaan, en hoe je het als student misschien anders had gedaan. Wanneer je voor de rechterlijke macht wilt werken moet je dat doen omdat je maatschappelijk betrokken bent. Je bent natuurlijk wel onderdeel van de Staat.

*foto: vverecht

 

 

Reageer op dit bericht

Recente artikelen

Recente reactie

Door: Benni de Jong

Dit is een helder en verduidelijkend artikel!Al roept Vladimir Poetin ook bij mij enige wrevel en gruwel op, voor het voortbestaan van een land als Rusland is hij mijns inziens onmisbaar, al laat zijn politieke uitvoering zeer te wensen over. Zijn voorgangers waren zéker niet het antwoord op deze post-communistische (groot?)macht! Gorbatsjov was té voortvarend in zijn progressieve beleid, terwijl de vrouwen betastende, immer dronken Jeltsin er een puinhoop van maakte. In de jaren negentig was Rusland dan ook een broednest van criminelen, die vrijwel ongehinderd hun gang konden gaan : het tekende de geboorte van de Russische mafia, die, inmiddels naar het Westen doorverhuisd, onuitroeibaar blijkt te zijn! Poetin, tenslotte, "het gesorg dat alles wir reg gekom het"... welnu, veel dan toch.Volgens mij wordt het weer tijd voor het herstel van de post-tweedewereldoorlogse Sovjet-Unie (of het eerdere tsaristische Russische Rijk), qua grondgebied en mensenmassa dan, om een voorlopig tegenwicht te kunnen bieden aan opkomende grootheden als China en India, en wie weet aan welke landen in Azië en mogelijk ook in Latijns-Amerika en Afrika nog meer, voor zover die zich in de nabije toekomst zullen komen aandienen om een stuk van de machtstaart in de wereld mee te verorberen... Ook voor de rest van het noordelijk halfrond, ons leefgebied, zal dit een steun blijken te zijn.Het puntje "Nederlandse-taalgebruik" is nog wat zorgelijk bij Chantal. Echter, de schrijfster is een jongedame van 20 lentes, die zich in de loop der jaren op dat punt nog wel verder ontwikkelen zal. Haar opmerkzaamheid en historische verwijzingen laten niets aan scherpte en zorgvuldigheid te wensen over.Ga zo door, mejuffrouw Van der Welde!

Door: Carola Leenders

Mooi artikel Kyra! Trots op je!

Door: Erna Smittenberg

"Smittenberg" uiteraard ...:.)

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×