De curator: een kijkje in de keuken

*Dit artikel is eerder gepubliceerd in de carrièrespecial van 2014.

Al in de propedeuse krijgt de Nijmeegse rechtenstudent bij het vak Privaatrecht te maken met de begrippen “curator” en “faillissement”. We weten wel dat de curator iets te maken heeft met faillissementen, maar wat is precies zijn rol hierin? Hoe word je curator? Ik interviewde twee insolventierechtadvocaten die beiden werkzaam zijn als (waarnemend) curator.

Jan Arkesteijn studeerde in Maastricht af in de richtingen Nederlands recht (ondernemings-, insolventie- en arbeidsrecht) en fiscaal recht (directe belastingen). Hij is tijdens zijn masters werkzaam geweest als belastingadviseur bij verschillende werkgevers. In 2011 is Jan beëdigd als advocaat en sindsdien is hij werkzaam bij Aben & Slag advocaten te Helmond als insolventierechtadvocaat en (waarnemend) curator.

Ook Roy Bongers studeerde af in Maastricht en wel in de vakthematische richting privaatrecht (oude stijl). Na zijn studie werkte hij bij verschillende verzekeraars en pensioenfondsen als pensioenjurist. Sinds 2009 is hij in dienst bij Aben & Slag advocaten te Weert waar hij zich vanaf het begin heeft toegelegd op het specialisme insolventierecht, met name vanuit de positie van (waarnemend) curator. Aan de Radboud Universiteit Nijmegen volgde Roy de specialistenopleiding Insolventierecht voor curatoren.

Wanneer wordt een curator ingeschakeld?

Een faillissement kan via twee wegen tot stand komen: een onbetaald gelaten crediteur verzoekt om het faillissement van een partij, of een partij verzoekt om zijn eigen faillissement indien deze zich in een toestand bevindt te hebben opgehouden met betalen. Een faillissement wordt uitgesproken door de rechtbank en daarbij wordt ook een curator benoemd. Dit is in de regel een in het insolventierecht gespecialiseerde advocaat. De benoeming tot curator is afhankelijk van de jaren ervaring als advocaat en/of het hebben gevolgd van bepaalde opleidingen (denk hierbij bijvoorbeeld aan de opleiding Insolventierecht voor curatoren of de Grotius opleiding Insolventierecht[1]). De curator heeft dan de taak de belangen van de gezamenlijke schuldeisers te behartigen en – kort gezegd – ervoor zorg te dragen dat er een zo hoog mogelijk actief wordt verworven in het faillissement om de crediteuren zo goed mogelijk te kunnen voldoen. Je moet de curator zien als degene die de onderneming zo goed mogelijk “opruimt”, rekening houdende met alle rechten van de in het faillissement betrokken partijen.

Waaruit bestaan de taken van de curator in geval van een faillissement?

Wanneer een faillissement is uitgesproken en je bent benoemd tot curator, betekent dit dat je naar de gefailleerde onderneming toe moet om zo snel mogelijk een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de situatie. Aangezien deze onderneming tot dat moment nog onbekend was, moet je je verdiepen in de gefailleerde onderneming en daarbij zo snel mogelijk trachten te achterhalen wat er allemaal speelt en welke spoedeisende aspecten opgepakt dienen te worden. Je spreekt met de gefailleerde – of de bestuurder ervan – om te kijken of het verstandig is de onderneming voort te zetten en of er misschien een doorstart mogelijk is. Vaak is het niet raadzaam om het bedrijf stil te leggen, omdat daardoor de mogelijkheden van een doorstart verkleind worden. Een voorbeeld is een keten kapperszaken: klanten gaan al snel op zoek naar een andere kapper en daarom is het geen goed idee om de zaak weken dicht te houden. Andere voorbeelden zijn bedrijven waar levende have (vee) aanwezig is, waar men met bederfelijke waar werkt (horeca of handel) of waar grote projecten lopen (in de bouw bijvoorbeeld). Je weegt hier altijd de kans op een doorstart en inkomsten voor de boedel af tegen de risico’s en kosten die verbonden zijn aan het voortzetten.

De volgende stappen zijn – indien van toepassing – het veiligstellen van de activa en kijken wat er met de huurovereenkomst en met het personeel moet gebeuren. Wanneer een curator dit geregeld heeft, worden de activa afgewikkeld. Dit kan een doorstart betekenen, maar ook een openbare veiling of onderhandse verkoop van de aangetroffen activa. Openstaande vorderingen op debiteuren worden, voor zover mogelijk, geïnd.

Een ander belangrijk onderdeel is het onderzoek naar eventuele misstanden: het rechtmatigheidsonderzoek. Hierbij wordt gekeken of de bestuurder wel rechtmatig heeft gehandeld en of hem of haar enige verwijten kunnen worden gemaakt ter zake het ontstane faillissement en de onbetaald gebleven crediteuren. Veelal concentreert een curator zich daarbij op de gehele administratie, van jaarrekening tot correspondentie. Ook wordt hier nader gekeken naar de bancaire transacties vanwege mogelijke ongeoorloofde transacties.

Komen er onoorbare zaken aan het licht, dan zal er in de regel een civiele procedure worden gestart tegen de bestuurders, waarin de curator ze aansprakelijk stelt voor het tekort in het faillissement of de schade voortkomend uit een bepaalde handeling. Ook wordt in bepaalde gevallen strafrechtelijke aangifte gedaan. In sommige faillissementen wordt in dit traject ook samengewerkt met de Belastingdienst/FIOD-ECD en Justitie/politie. Hoewel je als curator geen opsporingsambtenaar bent, voelt dat soms wel zo.

Hoewel je als curator geen opsporingsambtenaar bent, voelt dat soms wel zo

Als uiteindelijk alle formele en materiële aspecten zijn afgewikkeld – en dat kan in omvangrijke faillissementen jaren duren – wordt het faillissement zelf afgewikkeld. Dit kan door middel van opheffing bij gebrek aan baten wanneer er geen actief aanwezig is, of in ieder geval te weinig om alle boedelschulden te voldoen. Deze wijze van opheffing komt regelmatig voor. Andere manieren van afwikkeling zijn de vereenvoudigde afwikkeling en de vereffening, waarbij bepaalde crediteuren nog wel (deels) kunnen worden afbetaald. Nog een andere mogelijkheid is het akkoord, waarbij er een overeenkomst tot stand komt tussen gefailleerde en schuldeisers. Deze laatste vorm van afwikkeling komt echter zelden voor en in beginsel alleen bij faillissementen van natuurlijke personen/eenmanszaken.

Wat zijn eigenschappen en/of kwaliteiten die voor het vak van de curator goed van pas komen?

Een gedegen juridische kennis is erg belangrijk. Niet alleen van het insolventierecht, maar ook van andere gebieden. Je krijgt immers met van alles en nog wat te maken. Het is verder van belang dat je gevoel hebt voor cijfers: de economische kant van het verhaal is ook jouw verantwoordelijkheid. Daarnaast is het belangrijk dat je pragmatisch bent. Je zult vaak snel tot een goed resultaat moeten komen en daarbij moet je “out of the box” kunnen denken en gebaande paden verlaten. Het snelle schakelen, het economisch denken en de mate van betrokkenheid met een bedrijf maken het vak erg boeiend.

Is er een speciaal opleidingstraject dat je moet volgen om curator te kunnen worden?

Nee, maar de meeste rechtbanken verlangen wel dat je een bepaalde specialistenopleiding (zoals de Grotius specialisatieopleiding Insolventierecht) hebt gevolgd, een aantal jaren ervaring in het insolventierecht hebt of lid bent van een specialisatievereniging. Er bestaat niet zoiets als een curator-stagiair, zoals je dat bij de advocaat ziet. Wel is het zo dat het helpt om met een ervaren curator op pad te gaan. In de regel worden faillissementen met (minimaal) twee personen afgewikkeld, te weten de (formele) curator en een kantoorgenoot. Op die manier kun je dus al erg veel leren over de praktijk.

[1] Vervolg- / specialistenopleidingen  voor advocaten.

 

Reageer op dit bericht

Recente artikelen

Recente reactie

Door: Benni de Jong

Dit is een helder en verduidelijkend artikel!Al roept Vladimir Poetin ook bij mij enige wrevel en gruwel op, voor het voortbestaan van een land als Rusland is hij mijns inziens onmisbaar, al laat zijn politieke uitvoering zeer te wensen over. Zijn voorgangers waren zéker niet het antwoord op deze post-communistische (groot?)macht! Gorbatsjov was té voortvarend in zijn progressieve beleid, terwijl de vrouwen betastende, immer dronken Jeltsin er een puinhoop van maakte. In de jaren negentig was Rusland dan ook een broednest van criminelen, die vrijwel ongehinderd hun gang konden gaan : het tekende de geboorte van de Russische mafia, die, inmiddels naar het Westen doorverhuisd, onuitroeibaar blijkt te zijn! Poetin, tenslotte, "het gesorg dat alles wir reg gekom het"... welnu, veel dan toch.Volgens mij wordt het weer tijd voor het herstel van de post-tweedewereldoorlogse Sovjet-Unie (of het eerdere tsaristische Russische Rijk), qua grondgebied en mensenmassa dan, om een voorlopig tegenwicht te kunnen bieden aan opkomende grootheden als China en India, en wie weet aan welke landen in Azië en mogelijk ook in Latijns-Amerika en Afrika nog meer, voor zover die zich in de nabije toekomst zullen komen aandienen om een stuk van de machtstaart in de wereld mee te verorberen... Ook voor de rest van het noordelijk halfrond, ons leefgebied, zal dit een steun blijken te zijn.Het puntje "Nederlandse-taalgebruik" is nog wat zorgelijk bij Chantal. Echter, de schrijfster is een jongedame van 20 lentes, die zich in de loop der jaren op dat punt nog wel verder ontwikkelen zal. Haar opmerkzaamheid en historische verwijzingen laten niets aan scherpte en zorgvuldigheid te wensen over.Ga zo door, mejuffrouw Van der Welde!

Door: Carola Leenders

Mooi artikel Kyra! Trots op je!

Door: Erna Smittenberg

"Smittenberg" uiteraard ...:.)

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×