The OJ-effect

Begin januari werd bij de NPO de vijfdelige documentaire ‘OJ: made in America’ uitgezonden. In 7.5 uur kom je alles te weten over de moordzaak die ‘the trial of the century’ werd genoemd en krijgt men een bijzondere inkijk in het leven van OJ Simpson.

Het verhaal begint bij een jonge OJ die zich in de jaren ’60 en ’70, als jongen uit de ghetto, weet te ontpoppen tot één van de grootste sporthelden van Amerika. Te zien is hoe hij in 1973 de eerste American-footballspeler is die de 2000-yard grens weet te passeren.

Heel Amerika viel voor hem, niet alleen vanwege zijn sportkunsten, maar ook omdat het een heel aardige, knappe en charismatische man was. Het bijzondere gevoel dat mensen kregen in zijn aanwezigheid werd ook wel ‘the OJ-effect’ genoemd. Dit leverde hem naast een sportcarrière ook diverse rollen in commercials en films op.

In de documentaire wordt een duidelijk onderscheid gemaakt, tussen de beleveniswereld van OJ en die van de andere zwarte Amerikanen in Los Angeles. OJ leefde voornamelijk in een rijke, succesvolle, “blanke” omgeving en wilde niet beoordeeld worden op basis van zijn kleur, maar op zijn kunnen. Anderzijds was er in de binnenstad van Los Angeles vaak onenigheid tussen de zwarte bevolking en de LAPD (Los Angeles Police Department), omdat de zwarte gemeenschap meende dat zij te hard werd aangepakt door de politie. De zaak van Rodney King, waarbij agenten werden vrijgesproken nadat ze een zwarte taxichauffeur zwaar hadden toegetakeld, was aanleiding voor rellen die grote chaos veroorzaakte in de stad.

OJ gebruikte zijn faam niet, om op te komen voor de burgerrechten van de Afro-Amerikaanse bevolking, terwijl andere sporters dit wel deden.

Wanneer OJ trouwt met de blonde Nicole Brown lijkt het plaatje compleet. Na een aantal jaren huwelijk blijkt de altijd vriendelijke OJ ook over een minder leuke kant te beschikken. De politie brengt meerdere malen een bezoek aan zijn huis in verband met huiselijk geweld. De documentaire toont diverse foto’s van kneuzingen in Nicole’s gezicht, en ook haar angstige gesprekken met de politie zijn opgenomen. Ook na beëindiging van het huwelijk duikt OJ meerdere malen op bij het huis van zijn ex.

Het antwoord op de vraag waarom hij hier nooit voor werd gestraft luidde: “Because it’s OJ”.[1]

De feiten en het bewijs

Op 13 juni 1994 worden Nicole Brown en Ronald Goldman (een vriend) dood gevonden bij het huis van Nicole. De beelden tonen een vrouw in een grote plas bloed en een man die in elkaar is gezakt. Het duo is met messteken om het leven gebracht.

Wanneer de politie OJ op de hoogte wil brengen van het misdrijf, treffen ze bloedsporen aan op zijn auto. Achter een bungalow op zijn terrein wordt een bebloede handschoen gevonden, die overeenkomt met een handschoen die op de plaats van het misdrijf is aangetroffen. Verder blijkt uit een bloedspoor dat de dader zich heeft verwond aan zijn linkerkant.

OJ wordt gearresteerd en deze blijkt een wond te hebben aan zijn linkerhand. Tot verbazing van aanklaagster Marcia Clark wordt er bij zijn verhoor niet doorgevraagd en mag hij vervolgens naar huis.

Vanwege de hoeveelheid bewijs wordt OJ als verdachte aangemerkt. Na een mislukte deal met het OM, waarbij hij zich zou aangeven, is OJ voortvluchtig. Overal wordt live op tv uitgezonden hoe de politie hem achtervolgt op de snelweg. Langs de weg staan grote groepen fans die OJ met spandoeken een hart onder de riem steken. Deze absurde, maar toch indrukwekkende beelden tonen aan wat voor status deze man had.

Uiteindelijk wordt OJ gearresteerd en kan de zaak tegen hem beginnen.

De aanklagers waren zeer positief over hun kansen; er was immers genoeg bewijs tegen Simpson.[2]

De Jury

Amerika kent een systeem van juryrechtspraak. In strafzaken kan een verdachte in aanmerking komen voor een jury trial, indien hij terechtstaat voor een feit waarop meer dan 6 maanden gevangenisstraf staat.

Er zijn twee soorten jury’s te onderscheiden, namelijk ‘the trial jury’ en ‘the grand jury’. The grand jury, bestaand uit 12 tot 23 personen, kijkt of er genoeg bewijs is om iemand te vervolgen. Dit proces speelt zich af achter gesloten deuren en tijdens de zitting zijn de verdachte en de advocaten niet aanwezig. In tegenstelling tot the trial jury heeft the grand jury meer toegang tot de verschillende bewijsstukken en hebben ze ook de mogelijkheid om vragen te stellen aan getuigen. De uitspraak van the grand jury hoeft echter niet bindend te zijn.[3]

The trial jury bepaalt uiteindelijk of iemand schuldig is aan het plegen van het feit. Deze jury bestaat uit 6 tot 12 personen en wordt geacht het hele proces bij te wonen. Dit kan variëren van weken tot maanden. Anders dan bij the grand jury, is the trial jury niet vrij om te kiezen welk bewijs ze graag willen bestuderen, ook is het niet mogelijk om mensen te ondervragen.

Om in aanmerking te komen voor een plek in de jury moet iemand boven de achttien zijn en geen strafblad hebben. De kandidaten worden willekeurig gekozen en vormen een afspiegeling van de bevolking van het district waar de zaak is ingediend.

De opgeroepen personen wordt gevraagd om vragenlijsten in te vullen om er zo achter te komen of ze geschikt zijn. Na deze fase moeten de kandidaten bij de rechter en de advocaten verschijnen voor een ondervraging. Dit wordt ‘voir dire’ genoemd. Uit deze ondervraging zal blijken of de kandidaten in staat zijn om objectief over de zaak te kunnen oordelen.[4]

De aanklager heeft er bewust voor gekozen om deze zaak in te dienen in het overwegend zwarte ‘Down Town LA’ in plaats van in het grotendeels blanke Santa Monica. Op deze wijze wordt het vertrouwen van de Afro-Amerikaanse gemeenschap zo min mogelijk geschaad.

Bij de zoektocht naar geschikte juryleden zijn er maar liefst 5000 mensen geïnterviewd. Het ideale jurylid is jong en daardoor niet erg bekend met OJ Simpson. Het was niet makkelijk om kandidaten te vinden die een neutraal standpunt innamen, vooral onder Afro-Amerikaanse vrouwen. Zij bleken vaak erg gecharmeerd van OJ en ze voelden geen connectie met aanklaagster Marcia Clark. Daarnaast moeten juryleden maandenlang beschikbaar zijn. Zij worden namelijk tijdens het proces afgesloten van de buitenwereld. Het gevolg hiervan is, dat kandidaten met een betere sociaaleconomische positie vaak niet beschikbaar zijn vanwege andere verplichtingen.

De jury bestond uit twaalf personen. Het grootste gedeelte was vrouwelijk en het merendeel was Afro-Amerikaans. OJ zag zijn kansen aanzienlijk toenemen met deze jury. Hij zei: ‘If this jury convicts me, maybe I did do it’.[5]

De aanklagers versus The Dream Team

De gang van zaken tijdens het proces is opmerkelijk te noemen, vooral als men kijkt naar de rol van de rechter in een jury trial. De rechter is een soort scheidsrechter. Hij oordeelt over de vragen die gesteld worden en hij beslist welke bewijzen de jury te zien krijgt. De bewijsstukken moeten relevant zijn en er mogen geen vooroordelen ontstaan over de verdediging of aanklagers. Daarnaast legt hij de jury uit hoe de wet in de betreffende zaak toegepast dient te worden.

In deze zaak lijkt, tot frustratie van de aanklagers, de rechter een lage bewijsdrempel te hanteren.[6]

Als kijker vraag je je af hoe OJ deze zaak in hemelsnaam heeft kunnen winnen. Als er puur gekeken wordt naar het bewijs en de geweldsincidenten uit het verleden, lijkt OJ kansloos.

Tijdens de rechtszaak hebben er bepaalde cruciale momenten plaatsgevonden, die ervoor hebben gezorgd dat Simpson de jury aan zijn kant kon krijgen. Het begint bij Mark Fuhrman, de agent die na de moord de handschoen op het terrein van Simpson aantrof. Na wat speurwerk kwam een juridisch analist met informatie over Fuhrman, waaruit bleek dat hij racistische uitlatingen had gedaan. Daarna werd burgerrechtenadvocaat Johnnie Cochran aan OJ’s Dream Team toegevoegd. Vanaf dat moment werd ras een belangrijke pijler van de verdediging.

De volgende misser volgde al snel toen de Afro-Amerikaanse aanklager Chris Darden probeerde uit te leggen dat Afro-Amerikanen niet objectief konden oordelen over de moord, omdat ze zich blindstaarden op de racistische uitspraken van Fuhrman.

Het circus is compleet wanneer de verdediging OJ zwarter probeert te maken dan dat hij is. Tot ergernis van aanklaagster Marcia Clark wordt de jury uitgenodigd voor een rondleiding in het huis van OJ. Het huis van OJ werd aangepast op een wijze die de overwegend zwarte jury zou aanspreken. Dit ging zo ver dat foto’s met blanke familieleden en vrienden werden vervangen door meer foto’s met zwarte mensen.

De volgende tegenslag voor de aanklagers is het feit dat op beelden te zien is dat bewijsmateriaal met de blote hand wordt vastgepakt. Dit voedt het idee dat de politie de schuld in OJ’s schoenen probeert te schuiven.

Wanneer aanklager Chris Darden eist dat OJ de bebloede handschoenen in de rechtszaal moet aanpassen, hebben de aanklagers de zaak officieel verloren. OJ moet de door bloed gekrompen handschoenen aantrekken, terwijl hij latex-handschoenen draagt. Dramatisch gooit OJ zijn handen in de lucht wanneer blijkt dat de handschoenen niet passen. Het ironische is dat een deskundige al had bevestigd dat het om een grote maat ging. Advocaat Johnnie Cochran sloot hierbij aan met de beroemde quote: “If the glove doesn’t fit, you must acquit”.[7]

Nadat er meer belastend materiaal over Mark Fuhrman naar buiten komt, wordt duidelijk dat deze zaak zo veel groter is dan OJ. Het is eigenlijk een manier voor de Afro-Amerikanen om gerechtigheid te krijgen voor de manier waarop ze behandeld zijn.[8]

Op 3 oktober 1995 verklaart de jury OJ “not guilty” voor de moord op Nicole Brown en Ronald Goldman. Buiten de rechtszaal had zich een grote menigte verzameld die met ingehouden adem naar de uitspraak luisterde. Toen het hoge woord eruit was, ontstond er een explosie van blijdschap. Deze beelden waren zowel mooi als erg vreemd te noemen. In de civiele zaak die later werd gevoerd, is OJ wel schuldig bevonden.[9]

Alsnog in de cel

Momenteel zit Simpson een gevangenisstraf van 33 jaar uit wegens een ontvoering waarbij een wapen is gebruikt. Een situatie die op een pijnlijke manier toch doet denken aan het verhaal van Joran van der Sloot.

Het ging in deze zaak om de situatie waarin OJ met een paar handlangers een handelaar bedreigde, die over zijn persoonlijke bezittingen zou beschikken. In de voorgaande jaren waren er namelijk veel van OJ’s bezittingen gestolen en doorverkocht. Het vermoeden bestaat dat Simpson extra zwaar is gestraft vanwege de vrijspraak in de moordzaak. Er bestaat een kans dat hij dit jaar voorwaardelijk vrijkomt.[10]

Deze documentaire geeft goed weer hoe maatschappelijke omstandigheden en status invloed kunnen hebben op een strafzaak. Het geeft ook genoeg redenen om vraagtekens te zetten bij het systeem van juryrechtspraak. Desondanks is deze wijze van procederen wel enorm boeiend om naar te kijken. Ondanks de gruweldaad is het moeilijk om geen enkele vorm van sympathie voor Simpson op te brengen. Overigens staat het tot op de dag van vandaag niet vast wat er die avond in juni daadwerkelijk is gebeurd.

[1]Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 2, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

[2] Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 3, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

[3] http://www.uscourts.gov/services-forms/jury-service/types-juries; http://criminal.findlaw.com/criminal-law-basics/difference-between-grand-jury-and-trial-jury.html; http://www.uscourts.gov/services-forms/jury-service/juror-qualifications

[4] http://criminal.findlaw.com/criminal-law-basics/difference-between-grand-jury-and-trial-jury.html; http://www.uscourts.gov/services-forms/jury-service/types-juries

[5] Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 3, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

[6] http://law.jrank.org/pages/2207/Trial-Criminal-Admissible-evidence.html

[7] Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 4, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

[8] Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 4, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

[9] Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 5, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

[10] Nederlandse Publieke Omroep (NPO), OJ: Made in America (2016) afl. 5, http://www.npo.nl/2doc/04-01-2017/VPWON_1267265 (geraadpleegd 3-2-2017).

Reageer op dit bericht

Recente artikelen

Recente reactie

Door: Benni de Jong

Dit is een helder en verduidelijkend artikel!Al roept Vladimir Poetin ook bij mij enige wrevel en gruwel op, voor het voortbestaan van een land als Rusland is hij mijns inziens onmisbaar, al laat zijn politieke uitvoering zeer te wensen over. Zijn voorgangers waren zéker niet het antwoord op deze post-communistische (groot?)macht! Gorbatsjov was té voortvarend in zijn progressieve beleid, terwijl de vrouwen betastende, immer dronken Jeltsin er een puinhoop van maakte. In de jaren negentig was Rusland dan ook een broednest van criminelen, die vrijwel ongehinderd hun gang konden gaan : het tekende de geboorte van de Russische mafia, die, inmiddels naar het Westen doorverhuisd, onuitroeibaar blijkt te zijn! Poetin, tenslotte, "het gesorg dat alles wir reg gekom het"... welnu, veel dan toch.Volgens mij wordt het weer tijd voor het herstel van de post-tweedewereldoorlogse Sovjet-Unie (of het eerdere tsaristische Russische Rijk), qua grondgebied en mensenmassa dan, om een voorlopig tegenwicht te kunnen bieden aan opkomende grootheden als China en India, en wie weet aan welke landen in Azië en mogelijk ook in Latijns-Amerika en Afrika nog meer, voor zover die zich in de nabije toekomst zullen komen aandienen om een stuk van de machtstaart in de wereld mee te verorberen... Ook voor de rest van het noordelijk halfrond, ons leefgebied, zal dit een steun blijken te zijn.Het puntje "Nederlandse-taalgebruik" is nog wat zorgelijk bij Chantal. Echter, de schrijfster is een jongedame van 20 lentes, die zich in de loop der jaren op dat punt nog wel verder ontwikkelen zal. Haar opmerkzaamheid en historische verwijzingen laten niets aan scherpte en zorgvuldigheid te wensen over.Ga zo door, mejuffrouw Van der Welde!

Door: Carola Leenders

Mooi artikel Kyra! Trots op je!

Door: Erna Smittenberg

"Smittenberg" uiteraard ...:.)

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×