#mondjedicht  

Door: ,

 

Bijna drie weken geleden werd Ebru Umar opgepakt in Turkije vanwege tweets waarin ze president Erdogan zou hebben beledigd. Haar arrestatie leidde tot veel politieke ophef. Minister Koenders noemt het een incident zonder voorgeschiedenis en zonder context. Tweede Kamerlid Raymond Knops denkt daar echter anders over en vindt dat Erdogan al jarenlang met zijn partij verder wegloopt van fundamentele principes.

Twee dagen voor de arrestatie, deed het Turkse consulaat een oproep om Nederlanders die Erdogan beledigen, te rapporteren. Ebru Umar is goed op de hoogte van de ontwikkelingen in Turkije, ook over de persvrijheid. Toch besloot ze met haar hashtag #fuckErdogan een statement te maken en ze is niet van plan te stoppen met het uiten van haar mening over de president. Ebru Umar staat wel bekend om haar provocerende teksten en er zijn Nederlanders die haar arrestatie dan ook toejuichen. Het kan niet anders dat Ebru Umar wist dat ze zou worden gearresteerd. Toch weerhoudt dit haar niet om te zeggen wat ze wilt. Dit roept de vraag op of wij altijd en overal mogen zeggen wat wij willen. Met andere woorden: Hoe ver gaat de vrijheid van meningsuiting?

Vrijheid van meningsuiting

Vrijheid van meningsuiting is een fundamenteel recht. Persvrijheid is een uitvloeisel van dit recht en bestaat niet zonder vrijheid van meningsuiting. Het recht op vrijheid van meningsuiting is neergelegd in artikel 10 van het Europees Verdrag van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM). Het eerste lid van dit artikel bepaalt dat eenieder recht heeft op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of te verstrekken. Zoals bijna elk recht, brengt dit ook een tegenovergestelde plicht en verantwoordelijkheid met zich mee. Die verantwoordelijkheid is met zoveel woorden neergelegd in het tweede lid van art. 10 EVRM. Onder bepaalde omstandigheden kan dit recht namelijk worden beperkt. De beperking dient in ieder geval een wettelijke basis te hebben. Daarnaast moet de beperking noodzakelijk zijn in en democratische samenleving. Aan dit vereiste is voldaan indien de beperking die wordt gesteld, beantwoord een pressing social need en proportioneel is aan het na te streven doel. Of hiervan sprake is, komt aan op de beoordelingsvrijheid van nationale overheden. Deze margin of appreciation, is onderworpen aan het toezicht van het Europese Hof van de Rechten van de Mens.

De vrijheid van meningsuiting kan dus worden beperkt bij wet. Denk hierbij aan de verboden die voortvloeien uit het recht op bescherming van eer en goede naam, zoals het verbod op belediging, smaad en laster. Een beroep op een ander recht rechtvaardigt een beperking van de vrijheid van meningsuiting echter niet zomaar. Het komt aan op de belangenafweging, waarbij alle omstandigheden van het geval een rol spelen.

Genieten journalisten dan meer bescherming?

De pers fungeert als een soort public whatchdog. De pers zorgt er immers voor dat machtshebbers gedwongen worden rekenschap en verantwoording af te leggen aan het publiek. Een misvatting is dat journalisten meer bescherming genieten dan de “gewone burger”. Een journalist moet zich namelijk ingevolge art. 10 lid 2 EVRM ook houden aan de grenzen van de wet.[1] Gedeeltelijk heeft hij dus eenzelfde positie. Dat het EHRM ook waarde hecht aan de functie van public watchdog, blijkt uit zijn rechtspraak. Slechts in die zin is de positie van een journalist bijzonder. Een veroordeling mag bijvoorbeeld niet worden gebruikt om een journalist haar mond te snoeren.[2] Zelfs een sanctie op basis van de strafwet moet wijken wanneer de omstandigheden van het geval ervoor zorgen dat het belang van het publiek om geïnformeerd te worden groter is.[3] Met de verschuiving van het analoge tijdperk naar het digitale tijdperk, Kun je je afvragen of deze positie ook zou moeten gelden voor bloggers en vloggers.

Zou de vrijheid van meningsuiting dus onbegrensd moeten zijn?

De omstandigheden waaronder je een uitspraak doet, zijn dus vooral bepalend. Denk aan het medium dat je gebruikt. Hoe meer bereik je uitspraak heeft, hoe groter de impact. De woordkeuze speelt ook een rol. Er zijn uitspraken die door sommigen onacceptabel wordt bevonden, bijvoorbeeld de oproep van Geert Wilders: ‘minder Marokkanen’. Ook blijkt dat een verschuiving in maatschappelijke opvattingen een rol kan spelen. In 2014 is bijvoorbeeld het verbod op godslastering afgeschaft.

Nu terug naar Ebru Umar. Dat belediging van een gezagsdrager strenger wordt bestraft dan belediging van de gewone burger, lijkt de tegenovergestelde wereld. Juist gezagsdragers zouden meer moeten kunnen hebben gelet op hun functie. Waarborg van fundamentele rechten is belangrijk, maar zonder handhaving is er geen waarborg. Dat is nou juist het punt. We moeten niet willen dat de vrijheid van meningsuiting onbegrensd is. Zoals met alle vrijheden geldt dat waar jou vrijheid eindigt, die van een ander begint.

[1] EHRM 2 mei 2000, nr. 26132/95 (Bergens Tidende e.a./Denemarken), r.o. 53.

[2] EHRM 23 september 1994, nr. 15890/89 (Jersild/Denemarken), r.o. 35.

[3] EHRM 21 januari 1999, nr. 29183/95 (Fressoz en Roire/Frankrijk) r.o. 52.

Reageer op dit bericht

Recente artikelen

Recente reactie

Door: Benni de Jong

Dit is een helder en verduidelijkend artikel!Al roept Vladimir Poetin ook bij mij enige wrevel en gruwel op, voor het voortbestaan van een land als Rusland is hij mijns inziens onmisbaar, al laat zijn politieke uitvoering zeer te wensen over. Zijn voorgangers waren zéker niet het antwoord op deze post-communistische (groot?)macht! Gorbatsjov was té voortvarend in zijn progressieve beleid, terwijl de vrouwen betastende, immer dronken Jeltsin er een puinhoop van maakte. In de jaren negentig was Rusland dan ook een broednest van criminelen, die vrijwel ongehinderd hun gang konden gaan : het tekende de geboorte van de Russische mafia, die, inmiddels naar het Westen doorverhuisd, onuitroeibaar blijkt te zijn! Poetin, tenslotte, "het gesorg dat alles wir reg gekom het"... welnu, veel dan toch.Volgens mij wordt het weer tijd voor het herstel van de post-tweedewereldoorlogse Sovjet-Unie (of het eerdere tsaristische Russische Rijk), qua grondgebied en mensenmassa dan, om een voorlopig tegenwicht te kunnen bieden aan opkomende grootheden als China en India, en wie weet aan welke landen in Azië en mogelijk ook in Latijns-Amerika en Afrika nog meer, voor zover die zich in de nabije toekomst zullen komen aandienen om een stuk van de machtstaart in de wereld mee te verorberen... Ook voor de rest van het noordelijk halfrond, ons leefgebied, zal dit een steun blijken te zijn.Het puntje "Nederlandse-taalgebruik" is nog wat zorgelijk bij Chantal. Echter, de schrijfster is een jongedame van 20 lentes, die zich in de loop der jaren op dat punt nog wel verder ontwikkelen zal. Haar opmerkzaamheid en historische verwijzingen laten niets aan scherpte en zorgvuldigheid te wensen over.Ga zo door, mejuffrouw Van der Welde!

Door: Carola Leenders

Mooi artikel Kyra! Trots op je!

Door: Erna Smittenberg

"Smittenberg" uiteraard ...:.)

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×