Art. 6:162 Burgerlijk Wetboek of art. 1382 Code Civil?

Door: ,

Stel dat je met de JFV Nijmegen op skireis gaat naar Avoriaz in Frankrijk. Nadat je de vorige avond flink hebt uitgepakt in de après-ski, sta je de volgende ochtend weer enthousiast op de lange latten. Dat je niet de enige bent die gisteren genoten heeft van de Schnaps blijkt even later. Terwijl je rustig de piste afglijdt, knalt er opeens iemand in volle vaart bij je achterop, het gevolg: een hersenschudding, een gebroken been en bovenal einde skivakantie. De veroorzaker van het ongeluk, een Leidse rechtenstudent genaamd Pieter, biedt zijn excuses aan, laat zijn gegevens achter en geeft aan ‘het wel te regelen’ als jullie beiden terug zijn in Nederland. Eenmaal teruggekomen in Nederland neem je contact op met Pieter, maar Pieter geeft opeens aan geen van de door jou geleden schade te willen vergoeden, noemt bijdehand enkele wetsartikelen zoals rechtenstudenten wel vaker doen en hangt op. Je laat het hier natuurlijk niet bij zitten en je neemt jezelf voor om Pieter in rechte aan te spreken tot vergoeding van de door jou geleden schade en hem desnoods ‘kaal te procederen’. Maar bij welke rechter en op grond van welk recht moet dat eigenlijk? Een korte inleiding tot het internationaal privaatrecht.

De mogelijkheid die het meest voor de hand ligt je schade vergoed te zien, is Pieter aansprakelijk stellen op grond van onrechtmatige daad. Alvorens een rechter inhoudelijk in kan gaan op je vordering, zullen twee vragen bij hem/haar rijzen, aangezien dit ongeluk heeft plaatsgevonden op een Franse piste en niet in Nederland. Deze vragen zijn:
– Is hij/zij, de rechter, bevoegd kennis te nemen van de vordering tot onrechtmatige daad?
– Op grond van welk rechtsstelsel dien je de vordering in te stellen?
Beide vragen zijn vragen van het internationaal privaatrecht (hierna: ipr), een vakgebied dat voor de niet-notariële bachelorstudenten onder jullie nog vrij onbekend is, maar waar menig masterstudent reeds mee te maken heeft gehad. In dit artikel neem ik jullie mee in de wereld van het ipr aan de hand van dit geschil tussen Pieter en jou. Wegens de geringe omvang van dit artikel laat ik de eerste vraag, welke rechter bevoegd is, voor nu buiten beschouwing.

Een korte inleiding tot het internationaal privaatrecht
Alvorens ik zal ingaan op de inhoudelijke bespreking van de vraag, geef ik eerst een korte inleiding tot het internationaal privaatrecht voor degenen die nog onbekend zijn met dit rechtsgebied. Het ipr is een rechtsgebied dat regels geeft voor rechtsverhoudingen waar meer dan een rechtsstelsel bij betrokken is, met andere woorden rechtsverhoudingen met een internationaal karakter.[1] Denk aan het geval dat een Nederlandse consument in de Verenigde Staten een telefoon koopt van een Zuid-Koreaans elektronicabedrijf. Het ipr valt uiteen in drie hoofdonderdelen: 1) Welke rechter is bevoegd om kennis te nemen van een geschil over deze rechtsverhouding? (internationaal bevoegdheidsrecht); 2) Welk rechtsstelsel beheerst deze rechtsverhouding? (conflictenrecht) en 3) Is een rechterlijke beslissing van een buitenlandse rechter vatbaar voor erkenning en tenuitvoerlegging? (erkenning en tenuitvoerlegging).[2]

Het internationaal privaatrecht is, in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, nationaal recht, ieder land kent zijn eigen ipr.[3] Toch betekent dit niet dat verdragen en andere internationale regelingen geen rol spelen in het ipr. Voor Nederland zijn de belangrijkste bronnen van ipr, naast ons eigen Boek 10 BW, verschillende Europese verordeningen en enkele verdragen van de Haagse conferentie voor Internationaal Privaatrecht.[4] In dit artikel wordt steeds uitgegaan van regels van het Nederlandse ipr.

Welk recht is van toepassing?
De vraag naar welk rechtsstelsel jouw vordering jegens Pieter moet worden ingesteld, is een vraag van conflictenrecht, het tweede hoofdonderdeel van het ipr. Voordat we de regels van ipr kunnen toepassen, is het vereist om na te gaan of het ipr hier wel een rol speelt. Er is hier immers sprake van een geschil tussen twee Nederlandse skiërs, is er dan wel sprake van een internationale rechtsverhouding? Het antwoord op die vraag is ja, internationaliteit in het ipr wordt in de regel vrij snel aangenomen en het gegeven dat het ski-ongeluk heeft plaatsgevonden in Frankrijk is voldoende voor de toepassing van het ipr, aangezien er zo een raakvlak is met een ander land en dus met een ander rechtsstelsel. De onderhavige rechtsverhouding kunnen we voorts kwalificeren als een niet-contractuele verbintenis, aangezien er geen contract bestaat tussen jou en Pieter. Meer in het bijzonder is hier sprake van een vordering uit hoofde van onrechtmatige daad. In het Nederlandse ipr kennen we meerdere regelingen die zien op het conflictenrecht rondom de onrechtmatige daad. Als belangrijkste kennen we de Rome II-verordening, welke vanaf 11 januari 2019 geldt voor niet-contractuele verbintenissen in burgerlijke zaken en handelszaken. Meer specifiek zijn het Haage verdrag inzake Verkeersongevallen en het Haagse verdrag inzake Productaansprakelijkheid. Voorts kennen we nog de Wet conflictenrecht onrechtmatige daad (WCOD), welke onderdeel uitmaakt van ons commune ipr[5] en die van toepassing is als de drie voornoemde regelingen geen soelaas bieden. Op een vordering als deze dus is de Rome II-verordening van toepassing. In het verleden is getracht een ski-ongeluk onder de werking van het Haagse Verkeersongevallenverdrag te laten vallen. De Hoge Raad moest hier echter niets van hebben en stelde dat een ski-ongeluk, ook al vindt het plaats in een skilift, niet onder het toepassingsgebied van dit verdrag valt.[6]

De hoofdregel die Rome II in art. 4 lid 1 geeft is de zogeheten lex loci damni. Het toepasselijke recht voor een vordering tot onrechtmatige daad is het recht van het land waar de schade zich voordoet. Niet relevant voor deze hoofdregel is in welk land de schadeveroorzakende gebeurtenis heeft plaatsgevonden[7] of in welke landen de indirecte gevolgen van deze gebeurtenis zich voordoen.[8] Op grond van deze hoofdregel zou het Franse recht het toepasselijke recht zijn, overwegende dat de directe schade van het ongeluk jouw letsel is en die schade zich op de Franse skipiste voordoet. Een hoofdregel zou daarentegen geen hoofdregel zijn als er geen uitzonderingen op zouden bestaan. Een van die uitzonderingen is de gevolgenuitzondering van art. 4 lid 2 Rome II. Deze uitzondering ziet op de situatie dat de schadeveroorzakende en schadelijdende persoon beiden hun gewone verblijfplaats hebben in een ander, maar wel hetzelfde land. Het op de vordering toepasselijke recht is in zo’n geval het recht van het land waar beide partijen hun gewone verblijfplaats hebben. Een casus als de onderhavige, waarin twee Nederlanders op elkaar botsen op een skipiste in Frankrijk, is dan ook zeker vatbaar voor de toepassing van de gevolgenuitzondering. Op grond van art. 4 lid 2 van de Rome II-verordening wordt de vordering tot onrechtmatige daad beheerst door het Nederlandse recht. Dit zorgt ervoor dat je niet zelf de Franse Code Civil hoeft door te pluizen of een advocaat met kennis van Frans recht in de arm hoeft te nemen, maar dat je gewoon aan de slag kan met het ‘vertrouwde’ art. 6:162 van het Burgerlijk Wetboek.


[1] Strikwerda/Schaafsma, Inleiding tot het Nederlandse internationaal privaatrecht, 2019/7.

[2] Strikwerda/Schaafsma, Inleiding tot het Nederlandse internationaal privaatrecht, 2019/3.

[3] Strikwerda/Schaafsma, Inleiding tot het Nederlandse internationaal privaatrecht, 2019/5.

[4] Strikwerda/Schaafsma, Inleiding tot het Nederlandse internationaal privaatrecht, 2019/8 t/m 13.

[5] Het commune ipr omvat Nederlandse ipr-regels die niet terug te vinden zijn in verdragen of ander internationale regelingen. Dit omvat onder andere de regels van Boek 10 BW of de WCOD.

[6] HR 23 november 2001, ECLI:NL:HR2001:AD3972, NIPR 2005/28 (Ski-ongeval in Oostenrijk).

[7] Deze hoofdregel gaat expliciet in tegen de WCOD, waar de lex loci delicti als uitgangspunt wordt genomen, d.w.z. het recht van het land waar de schadeveroorzakende gebeurtenis plaatsvond als toepasselijk recht. Zie art. 3 lid 1 Wet conflictenrecht onrechtmatige daad.

[8] Zie voor de toepassing van dit vereiste uit art. 4 lid 1 Rome II: HvJ EU 10 december 2016, C-350/14, ECLI:EU:C:2015:802, NJ 2016/243 (Lazar).


Reageer op dit bericht

Recente artikelen

Recente reactie

Door: Benni de Jong

Dit is een helder en verduidelijkend artikel! Al roept Vladimir Poetin ook bij mij enige wrevel en gruwel op, voor het voortbestaan van een land als Rusland is hij mijns inziens onmisbaar, al laat zijn politieke uitvoering zeer te wensen over. Zijn voorgangers waren zéker niet het antwoord op deze post-communistische (groot?)macht! Gorbatsjov was té voortvarend in zijn progressieve beleid, terwijl de vrouwen betastende, immer dronken Jeltsin er een puinhoop van maakte. In de jaren negentig was Rusland dan ook een broednest van criminelen, die vrijwel ongehinderd hun gang konden gaan : het tekende de geboorte van de Russische mafia, die, inmiddels naar het Westen doorverhuisd, onuitroeibaar blijkt te zijn! Poetin, tenslotte, "het gesorg dat alles wir reg gekom het"... welnu, veel dan toch. Volgens mij wordt het weer tijd voor het herstel van de post-tweedewereldoorlogse Sovjet-Unie (of het eerdere tsaristische Russische Rijk), qua grondgebied en mensenmassa dan, om een voorlopig tegenwicht te kunnen bieden aan opkomende grootheden als China en India, en wie weet aan welke landen in Azië en mogelijk ook in Latijns-Amerika en Afrika nog meer, voor zover die zich in de nabije toekomst zullen komen aandienen om een stuk van de machtstaart in de wereld mee te verorberen... Ook voor de rest van het noordelijk halfrond, ons leefgebied, zal dit een steun blijken te zijn. Het puntje "Nederlandse-taalgebruik" is nog wat zorgelijk bij Chantal. Echter, de schrijfster is een jongedame van 20 lentes, die zich in de loop der jaren op dat punt nog wel verder ontwikkelen zal. Haar opmerkzaamheid en historische verwijzingen laten niets aan scherpte en zorgvuldigheid te wensen over. Ga zo door, mejuffrouw Van der Welde!

Door: Carola Leenders

Mooi artikel Kyra! Trots op je!

Door: Erna Smittenberg

"Smittenberg" uiteraard ...:.)

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×